پژوهشی کاربردی با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین و دانشگاه تهران نشان می‌دهد تاب‌آوری استارتاپ‌ها نتیجه تعامل دانش، مهارت، فرهنگ، ساختار و محیط پیرامونی است و عواملی مانند دانش‌محوری، نوآوری، کار تیمی، انعطاف‌پذیری و چابکی بیشترین سهم را در بقای کسب‌وکارهای نوپا در شرایط بحرانی دارند.
چرا تاب‌آوری مهم شد؟
تاب‌آوری در سال‌های اخیر به یکی از پرکاربردترین واژه‌های ادبیات کسب‌وکار تبدیل شده است؛ مفهومی که به زبان ساده به توانایی مقاومت در برابر شوک‌ها، سازگاری با شرایط جدید و ادامه مسیر رشد پس از بحران اشاره دارد. در دنیایی که تغییرات اقتصادی، فناوری و اجتماعی با سرعت بی‌سابقه‌ای رخ می‌دهد، این توانایی برای کسب‌وکارهای نوپا که منابع مالی و تجربی محدودی دارند و در برابر تکانه‌های محیطی آسیب‌پذیرترند، حیاتی‌تر است. کاهش درآمد، افزایش هزینه‌ها، بحران‌های اقتصادی و رخدادهایی مانند همه‌گیری کرونا، بسیاری از استارتاپ‌ها را با چالش‌های جدی مواجه کرده و آمار بالای شکست این کسب‌وکارها، تاب‌آوری را به یک مهارت کلیدی کارآفرینانه تبدیل کرده است.
پژوهش چگونه انجام شد؟
در همین راستا، آذر براری جیرندهی، پژوهشگر گروه کارآفرینی واحد قزوین دانشگاه آزاد اسلامی، با همکاری دانشگاه تهران پژوهشی را درباره شناسایی و تبیین پیشران‌های تاب‌آوری در کسب‌وکارهای نوپا انجام داده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، ترکیبی از رویکرد کیفی و کمی است؛ پژوهشگر در بخش کیفی با ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و فعالان حوزه کسب‌وکارهای نوپا، داده‌ها را در سه مرحله کدگذاری و با نرم‌افزار تخصصی تحلیل کرد. در بخش کمی نیز پرسشنامه‌ای طراحی و روابط میان عوامل با روش‌های آماری بررسی شد.
۲۰ عامل کلیدی تاب‌آوری
نتایج نشان می‌دهد تاب‌آوری استارتاپ‌ها تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل درهم‌تنیده قرار دارد؛ از جمله توانمندی در استفاده از فناوری، به‌روزرسانی مداوم، مهارت‌محوری، وجود زیرساخت مناسب، پویایی، کارگروهی، تحقیق و توسعه، چابکی، همسویی ارکان کلیدی کسب‌وکار، حمایت نهادی، مالکیت معنوی و فرهنگ سازمانی. مشارکت ذی‌نفعان، شفافیت در مذاکره و ارتباطات، دسترسی به اطلاعات، انگیزه، دانش حقوقی، نوآوری، انعطاف‌پذیری و توجه به اکوسیستم و عوامل محیطی نیز از دیگر مؤلفه‌های اثرگذار شناسایی شده‌اند.
چه نتیجه‌ای گرفتند؟
به گفته محققان، تاب‌آوری یک ویژگی تک‌بعدی نیست؛ استارتاپ‌هایی که یادگیرنده‌تر، منعطف‌تر و تیم‌محورتر هستند و از فناوری به‌درستی بهره می‌برند، شانس بیشتری برای بقا و رشد در شرایط بحرانی خواهند داشت. این یافته‌ها می‌تواند به کارآفرینان، مدیران و سیاست‌گذاران کمک کند تمرکز خود را بر تقویت همین پیشران‌ها بگذارند؛ از توسعه آموزش‌های کارآفرینانه، تسهیل دسترسی به منابع مالی و حمایت از نوآوری گرفته تا تقویت شبکه‌سازی، بهبود زیرساخت‌ها و جریان اطلاعات در اکوسیستم استارتاپی.
مقاله کجا منتشر شد؟
مقاله علمی-پژوهشی برگرفته از این نتایج در فصلنامه «کارافن» وابسته به دانشگاه ملی مهارت منتشر شده است؛ نشریه‌ای تخصصی که بستری برای انتشار پژوهش‌های حوزه کارآفرینی و کسب‌وکار فراهم می‌کند.