عبدالرضا داوری
استانداری تهران اعلام کرده است که حدود ۳ هزار کافه در سطح استان فعال است و روزانه بیش از ۴۵۰ هزار نفر-ساعت از وقت جوانان استان در این اماکن صرف می‌شود. این آمار، اگر دقیق باشد، امکان یک برآورد جمعیتی جالب درباره الگوی معاشرت در تهران فراهم می‌کند.
فرض کنیم اغلب جمعیت کافه‌رو را افراد ۱۸ تا ۴۰ ساله تشکیل می‌دهند. همچنین متوسط حضور هر فرد در کافه را ۱.۵ ساعت و متوسط مراجعه هر فرد را ۱۵ بار در ماه در نظر بگیریم.
۴۵۰ هزار نفر-ساعت حضور روزانه، با متوسط ۱.۵ ساعت حضور، معادل ۳۰۰ هزار نفر-حضور در روز است. در یک ماه ۳۰ روزه، این رقم به ۹ میلیون نفر-حضور می‌رسد. اگر هر فرد به‌طور متوسط ۱۵ بار در ماه به کافه مراجعه کند، تعداد کافه‌روهای مستمر حدود ۶۰۰ هزار نفر خواهد بود.
حال اگر جمعیت ۱۸ تا ۴۰ ساله استان تهران را حدود ۴.۸ میلیون نفر فرض کنیم، جمعیت کافه‌رو حدود ۱۲.۵ درصد این گروه سنی را تشکیل می‌دهد؛ یعنی تقریباً یک نفر از هر هشت نفر.
در مقابل، حدود ۸۷.۵ درصد جمعیت ۱۸ تا ۴۰ ساله تهران، معادل حدود ۴.۲ میلیون نفر، در این الگوی مستمر کافه‌نشینی قرار نمی‌گیرند.
این یافته از منظر جامعه‌شناختی قابل تأمل است. حضور پررنگ کافه‌ها در برخی مناطق و در برخی تصاویر رسانه‌ای، نباید ما را به این نتیجه برساند که کافه به الگوی غالب معاشرت نسل جوان تهران تبدیل شده است. بر اساس این برآورد، اکثریت جمعیت ۱۸ تا ۴۰ ساله تهران همچنان معاشرت خود را در فضاهایی غیر از کافه سامان می‌دهند.
یکی از فرضیه‌های مهم در اینجا، انتقال بخشی از معاشرت از فضای فیزیکی به فضای مجازی است. شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و پلتفرم‌های ارتباطی می‌توانند بخشی از کارکردهایی را که در گذشته در فضاهای عمومی و جمعی اتفاق می‌افتاد، بر عهده گرفته باشند. البته برای اثبات این فرضیه، به داده‌های مستقل درباره الگوی مصرف رسانه‌ای و ارتباطات مجازی این جمعیت نیاز است.
بنابراین، آمار ۴۵۰ هزار نفر-ساعت را می‌توان نه فقط آماری درباره اقتصاد کافه‌ها، بلکه سرنخی برای مطالعه تغییر الگوی معاشرت، اوقات فراغت و سبک زندگی در تهران دانست؛ شهری که در آن، برخلاف تصور رایج، کافه هنوز محل معاشرت اکثریت جمعیت جوان و جوان‌میانسال نیست.