عبدالرضا داوری
انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) در شرایطی برگزار خواهد شد که بنیامین نتانیاهو با یکی از دشوارترین رقابت‌های سیاسی دوران نخست‌وزیری خود روبه‌روست. این انتخابات که نخستین انتخابات سراسری پس از عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) است، می‌تواند به نقطه پایان بیش از یک دهه نقش‌آفرینی مسلط نتانیاهو در سیاست اسرائیل تبدیل شود.
آخرین نظرسنجی منتشرشده در ۱۹ اوت ۲۰۲۶ (۲۸ مرداد ۱۴۰۵) تصویری بسیار نامطلوب برای نتانیاهو ترسیم می‌کند. بر اساس این نظرسنجی، حزب «یشار» به رهبری گادی آیزنکوت ۲۶ کرسی و لیکود به رهبری نتانیاهو ۲۳ کرسی به دست می‌آورند. پس از آنها نفتالی بنت ۱۳، دموکرات‌ها ۱۱ و اسرائیل خانه ما ۹ کرسی دارند. قدرت یهودی و یهودیت توراتی هرکدام ۸ کرسی، شاس ۷ کرسی و صهیونیسم دینی، حدش ـ تعال و رعام نیز هرکدام ۵ کرسی پیش‌بینی شده‌اند. در مجموع، بلوک مخالف نتانیاهو ۵۹ کرسی و بلوک او ۵۱ کرسی دارد و احزاب عرب نیز ۱۰ کرسی را در اختیار می‌گیرند.
اهمیت این اعداد زمانی روشن‌تر می‌شود که آنها را با انتخابات قبلی مقایسه کنیم. در انتخابات ۱ نوامبر ۲۰۲۲ (۱۰ آبان ۱۴۰۱)، لیکود ۳۲ کرسی و مجموع احزاب بلوک نتانیاهو ۶۴ کرسی به دست آوردند؛ یعنی سه کرسی بیش از حداقل ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت. امروز اما همان بلوک، در آخرین نظرسنجی تنها ۵۱ کرسی دارد. به بیان دیگر، نتانیاهو نسبت به نقطه آغاز دولت قبلی خود با کسری ۱۳ کرسی مواجه است.
حتی اگر به جای یک نظرسنجی، روند کلی را بررسی کنیم، نشانه‌های فرسایش بلوک نتانیاهو آشکار است. میانگین نظرسنجی‌های منتشرشده تا ۱۶ اوت ۲۰۲۶ (۲۵ مرداد ۱۴۰۵) نیز بلوک راست را حدود ۵۲ کرسی و بلوک مرکز ـ چپ را حدود ۵۸ کرسی نشان می‌داد. نظرسنجی کانال ۱۳ در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ (۸ مرداد ۱۴۰۵) نیز بلوک نتانیاهو را ۵۱ کرسی در برابر ۵۵ کرسی مخالفان برآورد کرده بود. بنابراین با یک نوسان تصادفی مواجه نیستیم؛ طی هفته‌های اخیر، بلوک نتانیاهو عموماً پایین‌تر از مرز ۶۱ کرسی قرار داشته است.
عامل مهم دیگر، کاهش قدرت خود لیکود است. حزب نتانیاهو در آخرین نظرسنجی ۲۳ کرسی دارد؛ در حالی که در انتخابات ۲۰۲۲، ۳۲ کرسی کسب کرده بود. رویترز در ۱۷ اوت ۲۰۲۶ (۲۶ مرداد ۱۴۰۵) نیز گزارش کرد که حمایت از لیکود پس از عملیات ۷ اکتبر کاهش یافته و تغییر جهت حزب به سوی چهره‌های راست‌گراتر و پوپولیست می‌تواند رأی‌دهندگان میانه را بیشتر از نتانیاهو دور کند.
در مقابل، گادی آیزنکوت به مهم‌ترین رقیب شخصی نتانیاهو تبدیل شده است. برتری او صرفاً در تعداد کرسی‌ها نیست. در نظرسنجی مورد اشاره، ۴۷ درصد آیزنکوت را مناسب‌ترین گزینه برای نخست‌وزیری دانسته‌اند، در حالی که سهم نتانیاهو ۳۸ درصد بوده است. این فاصله ۹ واحد درصدی برای نتانیاهو بسیار معنادار است؛ زیرا یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های سیاسی او همواره تجربه امنیتی و توانایی مدیریت تهدیدهای خارجی بوده است. اکنون رقیبی در برابر او قرار گرفته که خود سابقه ریاست ستاد ارتش اسرائیل را دارد و بنابراین نمی‌توان به‌سادگی او را با ادعای «ضعف در امنیت» کنار زد.
با این حال، یک نکته نباید نادیده گرفته شود: آیزنکوت هنوز دولت را در اختیار ندارد. ۵۹ کرسی، دو کرسی کمتر از حداقل لازم برای تشکیل دولت است. در نتیجه، احزاب عرب با ۱۰ کرسی می‌توانند در معادله تشکیل دولت نقش تعیین‌کننده داشته باشند. خود آیزنکوت نیز اخیراً گفته است که برای حمایت عرب‌ها لزوماً حاضر به پرداخت بهای سیاسی مشخصی نیست و آنها می‌توانند از دولت حمایت کنند، رأی ممتنع بدهند یا کنار بایستند.
در سوی دیگر، نتانیاهو برای رسیدن به ۶۱ کرسی به ۱۰ کرسی اضافی نیاز دارد. این همان جایی است که تفاوت وضعیت دو بلوک آشکار می‌شود: آیزنکوت از ۵۹ باید به ۶۱ برسد، اما نتانیاهو از ۵۱ باید به ۶۱ برسد. بنابراین حتی اگر اختلاف آرای دو اردوگاه چندان بزرگ نباشد، فاصله آنها تا نقطه تشکیل دولت بسیار متفاوت است.
نفتالی بنت نیز عامل مهم دیگری است. در سناریوی مورد اشاره، بنت با ۴۳ درصد تقریباً هم‌سطح نتانیاهو با ۴۲ درصد قرار دارد. این موضوع نشان می‌دهد که نتانیاهو دیگر تنها گزینه اردوگاه راست و مرکز ـ راست نیست. اگر بخشی از رأی‌دهندگان این اردوگاه میان بنت و نتانیاهو تقسیم شوند، حفظ ۶۱ کرسی برای نخست‌وزیر فعلی دشوارتر خواهد شد.
البته نظام انتخاباتی اسرائیل یک متغیر غیرقابل پیش‌بینی مهم دارد: حد نصاب انتخاباتی. در آخرین نظرسنجی، چند فهرست از جمله بلد و برخی احزاب کوچک‌تر زیر حد نصاب قرار گرفته‌اند. عبور یا عدم عبور همین احزاب می‌تواند چندین کرسی را میان دو بلوک جابه‌جا کند. بنابراین نظرسنجی امروز را نباید معادل نتیجه انتخابات پیش‌رو دانست.
با وجود این، اگر روند فعلی ادامه یابد، احتمال سقوط بلوک نتانیاهو از اکثریت پارلمانی ۶۱ کرسی، بیش از احتمال حفظ آن به نظر می‌رسد. مسئله دیگر فقط محبوبیت شخص نتانیاهو نیست؛ ائتلاف سیاسی‌ای که او برای تشکیل دولت به آن نیاز دارد، در حال فروپاشی است.
نتانیاهو در سیاست اسرائیل بارها نشان داده که توانایی بازگشت دارد. اما مقایسه با سال ۲۰۲۲ تفاوت را آشکار می‌کند: آن زمان بلوک او ۶۴ کرسی داشت و امروز در آخرین نظرسنجی ۵۱ کرسی. آن زمان لیکود ۳۲ کرسی داشت و امروز ۲۳ کرسی. آن زمان نتانیاهو تنها سه کرسی با اکثریت فاصله داشت؛ امروز ده کرسی.
بنابراین اگر انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) با همین آرایش برگزار شود، می‌توان گفت سقوط بلوک نتانیاهو از اکثریت پارلمانی بسیار محتمل‌تر از حفظ آن است. با این حال، سقوط بلوک الزاماً به معنای نخست‌وزیری قطعی آیزنکوت نیست؛ زیرا برای تشکیل دولت، او نیز باید مسئله ۶۱ کرسی را حل کند.
اما یک واقعیت سیاسی روشن است: نتانیاهو دیگر برای پیروزی نمی‌جنگد؛ برای حفظ بلوک خود می‌جنگد. و این، شاید مهم‌ترین تفاوت انتخابات اکتبر ۲۰۲۶ با انتخابات نوامبر ۲۰۲۲ باشد.