جنگ ۴۰ روزه و تلاش واشنگتن برای فروپاشی اقتصادی ایران نه تنها به هدف نرسید، بلکه به یک چالش جهانی تبدیل شد. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد در حالی که اقتصاد جهانی با رکود و تورم بی‌سابقه روبه‌رو شد و کشورهای حاشیه خلیج فارس خسارت سنگینی دیدند، ایران با بهره‌گیری از زیرساخت‌های بومی، تنوع‌بخشی به شبکه تجاری و مدیریت منابع ارزی، مسیر عبور از بحران را با موفقیت طی کرد.
بررسی ابعاد اقتصادی جنگ ۴۰ روزه آمریکا علیه ایران، حقایق مهمی را از تاب‌آوری ملی و شکست راهبردهای فشار حداکثری آشکار ساخته است. بر اساس آمارهای موجود، اقدام واشنگتن در مسدودسازی تنگه هرمز و حملات سایبری به شبکه بانکی ایران، نتیجه معکوس داد و بیش از هر چیز، دامن‌گیر اقتصاد جهانی و کشورهای وابسته به امنیت پوشالی آمریکا شد.
گزارش‌ها حاکی از آن است که در سال ۲۰۲۶، قیمت نفت برنت به میانگین ۹۴ دلار در هر بشکه رسید که افزایشی ۳۶ درصدی را نشان می‌دهد. در این مدت، ترافیک دریایی تنگه هرمز با کاهش ۹۵ درصدی، به روزانه تنها ۵ کشتی رسید و صادرات نفت از این منطقه از ۱۷ میلیون بشکه به ۹ میلیون بشکه در روز سقوط کرد. این آشفتگی در بازار انرژی، رشد اقتصاد جهانی را به ۲.۵ درصد رساند و تورم جهانی را به حدود ۴ درصد افزایش داد؛ رقمی که در دهه‌های اخیر بی‌سابقه بوده است.
در همین حال، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس که سال‌ها بر چتر امنیتی آمریکا تکیه داشتند، با رکود شدید مواجه شدند. آمارهای رسمی از انقباض ۱۴ درصدی اقتصاد کویت، ۱۴.۷ درصدی قطر و همچنین کاهش رشد اقتصادی در عربستان سعودی و امارات متحده عربی خبر می‌دهد؛ موضوعی که تردیدهای جدی درباره آینده توافقات امنیتی این کشورها با واشنگتن ایجاد کرده است.
در سوی مقابل، جمهوری اسلامی ایران با ترکیب سه الگوی موفق جهانی (جایگزینی واردات، استفاده از واسطه‌های تجاری و انسجام اجتماعی) توانست این آزمون سخت را پشت سر بگذارد. بر اساس اعلام بانک مرکزی، ایران با تقویت روابط تجاری به‌ویژه با چین که خریدار ۹۰ درصد نفت صادراتی کشور است، توانست در سال ۲۰۲۵ حجم تجارت دوجانبه با پکن را به بیش از ۵۰ میلیارد دلار برساند. همچنین با تأمین ۱۸ میلیارد دلار ارز برای کالاهای اساسی و دارو در سال ۲۰۲۶، اولویت دولت بر حفظ معیشت مردم متمرکز ماند.
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، با تأکید بر مدیریت دقیق منابع در شرایط جنگی تصریح کرد: اولویت اصلی کشور، تداوم چرخه تأمین نیازهای حیاتی است. در این راستا، با اجرای سیاست‌های کنترلی و رشد ۸۰ درصدی تسهیلات تولیدی، بازار ارز و چرخه اعتباری کشور فعال باقی ماند. همچنین شبکه بانکی ایران با وجود تحمل فشار سنگین روزانه ۱۰ هزار حمله سایبری، موفق شد خدمات خود را با حداقل اختلال حفظ کند.
این تجربه ثابت کرد که تاب‌آوری اقتصادی ایران، ریشه در خوداتکایی استراتژیک، تولید داخلی و شبکه قدرتمند همکاران تجاری در شرق دارد. موفقیت ایران در حفظ ثبات اجتماعی و اقتصادی در اوج درگیری، پیام روشنی برای جهان بود؛ اینکه دوران تحریم‌های یکجانبه برای تغییر رفتار ملت‌ها به پایان رسیده و اقتصاد ایران نه تنها فرونپاشید، بلکه با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، مسیر جدیدی برای اقتدار ملی گشوده است.
عادله سادات میرسجادی