📚 معرفی کتاب «دین زردشتی و ادیان دیگر»
بقلم: مهدی محمدی شجاعی
تأثیر و تأثر ادیان بر یکدیگر، یکی از موضوعات مهم در مطالعات ادیان است؛ موضوعی که همواره توجه دین‌پژوهان و پژوهشگران تاریخ ادیان را به خود جلب کرده است. مطالعه تطبیقی ادیان، افزون بر اهمیت علمی، می‌تواند برای مخاطبان علاقه‌مند به شناخت تاریخ و فرهنگ ادیان نیز جذاب و روشنگر باشد.
دین زردشتی به‌عنوان یکی از کهن‌ترین سنت‌های دینی جهان، به دلیل پیشینه تاریخی، خاستگاه ایرانی و جایگاه ویژه‌اش در مطالعات ادیان و ایران‌شناسی، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. موقعیت تاریخی ایران نیز موجب شده است که بررسی این دین، زمینه مناسبی برای مطالعه ارتباط و تعامل میان سنت‌های دینی شرق و غرب فراهم آورد.
کتاب «دین زردشتی و ادیان دیگر» مجموعه‌ای از دوازده مقاله از متخصصان برجسته حوزه مطالعات ادیان و ایران‌شناسی است که با ترجمه فارسی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. مقالات این مجموعه، از منظرهای گوناگون به مناسبات، همانندی‌ها و تأثیر و تأثر میان دین زردشتی و سنت‌های دینی و فکری دیگر پرداخته‌اند؛ از یهودیت و مسیحیت گرفته تا مانویت، معتزله، هندوئیسم، بودیسم، شین‌تو و دائوئیسم.
📖 مقالات کتاب
۱. یونانیان، شمنان و مغان
نوشته پیتر کینگزلی | ترجمه علیرضا اسماعیل‌پور
۲. از شکند گمانیک‌وزار مردان فرخ اورمزدادان درباره یهودیت و مسیحیت
نوشته کارلو جی. چرتی | ترجمه سید سعیدرضا منتظری و امیر عمادالدین صدری
۳. مسئله تأثیر ادیان: دین زردشتی، یهودیت و مسیحیت
نوشته جیمز بار | ترجمه سید سعیدرضا منتظری و امیر عمادالدین صدری
۴. ثنویت در سنت ایرانی و مسیحی
نوشته فرانسوا دوبلوا | ترجمه سید احمدرضا قائم‌مقامی
۵. تأثیر محتمل مفاهیم اهریمن و رستاخیز ایرانی بر مسیحیت و یهودیت
نوشته سِوِن هارتمن | ترجمه داریوش کارگر
۶. درباره زمینه ایرانی مانویت
نوشته گئو ویدنگرن | ترجمه سید احمدرضا قائم‌مقامی
۷. واکنش‌های مانویان در برابر دین زردشتی
نوشته دی. ای. اسکات | ترجمه میرمسعود صدری
۸. درباره زردشتیان و معتزله
نوشته سیامک ادهمی | ترجمه سید سعیدرضا منتظری
۹. باورهای هندی و دین زردشتی
نوشته میشائیل اشتوسبرگ | ترجمه علیرضا اسماعیل‌پور
۱۰. خاستگاه‌های احتمالی ایرانی بودنِ شاکیه‌ها و جنبه‌هایی از آیین بودا
نوشته جایاراوا اَتوود | ترجمه زهرا محرمی
۱۱. دین زردشتی و آیین شین‌تو
نوشته گنچی کاتو | ترجمه سید سعیدرضا منتظری
۱۲. دین زردشتی و آیین دائویی: کیهان‌شناسی و عددشناسی مقدس
نوشته گرنوت ویندفور | ترجمه مهدی لک‌زائی
🔎 زردشتیان و معتزله؛ دو سنت با نقاط اشتراک قابل تأمل
یکی از بخش‌های قابل توجه این مجموعه برای خواننده مسلمان ایرانی، مقاله «درباره زردشتیان و معتزله» نوشته سیامک ادهمی است. نویسنده در این مقاله به بررسی برخی شباهت‌های میان دین زردشتی و معتزله می‌پردازد؛ مکتبی در تاریخ اندیشه اسلامی که به تأکید بر عقل و مباحث کلامی و فلسفی شناخته می‌شود.
در این مقاله، موضوعاتی همچون سرنوشت گناهکار در دنیا و آخرت، آزادی و اختیار انسان و صفات الهی از منظر این دو سنت بررسی شده و وجوه اشتراک و تفاوت آنها مورد توجه قرار گرفته است.
در مجموع، «دین زردشتی و ادیان دیگر» تلاشی است برای نشان دادن اینکه مطالعه یک سنت دینی، بدون توجه به روابط تاریخی و فکری آن با دیگر سنت‌ها، می‌تواند تصویری ناقص از جایگاه آن به دست دهد. این مجموعه با گردآوری پژوهش‌هایی متنوع، فرصتی برای آشنایی با برخی پیوندها و پرسش‌های مشترک میان دین زردشتی و دیگر ادیان و مکاتب فراهم می‌کند.
این کتاب با ویراستاری علمی سید سعیدرضا منتظری و امیر عمادالدین صدری و به همت انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب در ۳۶۸ صفحه در سال ۱۴۰۱ منتشر شده است.