با گذشت بیش از هشت ماه از آغاز درگیری‌ها میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل، پنتاگون هنوز آمار رسمی خسارات وارده به تأسیسات خود در خاورمیانه را اعلام نکرده است؛ اما گزارش‌های تازه خبرگزاری اسوشیتدپرس و روزنامه وال‌استریت ژورنال با استناد به تصاویر ماهواره‌ای، ابعاد گسترده خسارات وارده به بیش از ۲۴ پایگاه آمریکایی در منطقه را روشن کرده‌اند.
بر اساس تحلیل‌های اسوشیتدپرس با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای شرکت‌های مختلف و گفتگو با چهار مقام منطقه‌ای، از ابتدای درگیری‌ها در ۲۸ فوریه تا پایان ماه اوت، بیش از ۱۱۵ حمله موشکی و پهپادی به این تأسیسات انجام شده است. تمرکز حملات ایران در مرحله نخست بر سامانه‌های هشدار زودهنگام و سپس بر هواپیماها و ساختمان‌ها بوده است. دو مقام منطقه‌ای تأیید کرده‌اند که این خسارات حضور نظامی آمریکا را به‌شدت دگرگون کرده و واشنگتن بسیاری از تجهیزات حیاتی خود، از جمله هواپیماها، سامانه‌های پدافند هوایی و ابزارهای ارتباطی را از منطقه خلیج فارس خارج کرده است.
وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد که پنتاگون خسارات مستقیم به زیرساخت‌ها را دست‌کم ۵ میلیارد دلار برآورد کرده و این رقم ممکن است تا ۱۵ میلیارد دلار افزایش یابد. همچنین بر اساس یافته‌های این روزنامه، مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) هزینه بازسازی ساختمان‌ها را بدون احتساب تجهیزات داخلی، بیش از ۴ میلیارد دلار تخمین زده است. به گفته مقامات آمریکایی، واشنگتن برای تأمین هزینه‌های بازسازی در حال مذاکره با متحدان منطقه‌ای خود است، اما احتمال دارد برخی زیرساخت‌ها هرگز بازسازی نشوند. پیش‌تر نیز گزارش شده بود که پنتاگون جابه‌جایی پایگاه‌ها به نقاط امن‌تر و عقب‌نشینی از تأسیسات کویت و عربستان سعودی را بررسی می‌کند.
گستره اهداف و جزئیات خسارت پایگاه‌ها
بر اساس تصاویر ماهواره‌ای، تأسیسات آمریکا در کشورهای کویت، بحرین، عراق، اردن، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات هدف قرار گرفته‌اند که بیشترین حملات در کویت انجام شده است. مرگبارترین رویداد برای نظامیان آمریکایی نیز حمله پهپادی به بندر شعیبه در کویت بود که به کشته شدن شش سرباز انجامید.
جزئیات خسارت در پایگاه‌های مختلف به شرح زیر است:
- کویت: پایگاه هوایی علی‌السالم دست‌کم ۳۰ بار هدف قرار گرفت و ۱۵ آشیانه هواپیما، انبارهای متعدد و ۱۰ ساختمان نزدیک مناطق مسکونی آسیب دیدند یا نابود شدند. در کمپ بوهرینگ نیز بیش از ۳۰ سازه شامل بیشتر آشیانه‌ها و سالن‌های ورزشی، فروشگاه، گاراژ و سلف‌سرویس آسیب دیدند و بنا بر گزارش وال‌استریت ژورنال، بخش عمده نیروها از این پایگاه و کمپ عریفجان تخلیه شدند. در کمپ عریفجان، محفظه محافظ سامانه راداری در دو روز نخست جنگ نابود شد.
- بحرین: پایگاه پشتیبانی دریایی در دو هفته نخست جنگ هدف حملات سنگین قرار گرفت که طی آن محفظه محافظ رادار نابود شد و خسارات گسترده‌ای به سامانه‌های ارتباط ماهواره‌ای و انبارها وارد آمد. در کوه دخان نیز محفظه گنبدی رادار هشدار زودهنگام در ۱۱ ژوئن هدف اصابت موشکی قرار گرفت.
- عربستان سعودی: در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان، رادارهای متحرک، بخش انتهایی یک فروند هواپیمای شناسایی «بوئینگ ای‌ـ۳ سنتری»، دو هواپیمای سوخت‌رسان، اقامتگاه‌ها و غذاخوری‌ها آسیب دیدند. واحد سازمان سیا در سفارت آمریکا در ریاض نیز هدف حمله قرار گرفت، اما میزان خسارت آن اعلام نشده است.
- اردن: در پایگاه هوایی موفق‌السلطی، یک رادار متحرک و یک رادار سامانه «تاد» نابود شدند و سازه‌های اقامتی در حملات ژوئیه آسیب دیدند. حمله ۱۷ ژوئیه به ۱۹ ساختمان خوابگاه این پایگاه آسیب زد و سه نظامی آمریکایی را به کشتن داد. همچنین تا پایان شش ماه نخست جنگ، ۵ حمله در اردن انجام شد و کمپ «تیتین» نیز یک هفته پس از ۲۴ اوت برای نخستین بار هدف قرار گرفت.
- قطر و امارات: در قطر، یک رادار خریداری‌شده به ارزش ۱.۱ میلیارد دلار به‌شدت آسیب دید و در پایگاه هوایی العدید نیز حداقل ۱۲ ساختمان دچار خسارت شدند. در پایگاه الظفره امارات نیز آشیانه‌ها، سامانه‌های راداری هشدار زودهنگام، پهپادهای شناسایی و سایر تأسیسات آسیب دیدند.
گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا نشان می‌دهد که ۱۵ فروند هواپیمای آمریکایی در پایگاه‌های منطقه آسیب دیده‌اند و بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، تا اول آوریل بیش از ۱۵ جزء از زیرساخت‌های راداری، دفاع موشکی و ارتباطی واشنگتن از بین رفته است.
مجموع هزینه‌های جنگ و واکنش مقام‌ها
رسانه‌های آمریکایی روز چهارشنبه گزارش دادند که پنتاگون هزینه جنگ با ایران را ۴۷.۱ میلیارد دلار اعلام کرده است که این رقم شامل خسارت پایگاه‌ها نمی‌شود. با احتساب برآورد ۵ تا ۱۵ میلیارد دلاری خسارت پایگاه‌ها، کل هزینه‌های جنگ و خسارات دست‌کم بین ۵۲.۱ تا ۶۲.۱ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
این گزارش‌ها در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا منتشر شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ازسرگیری حملات پس از انتخابات، اظهارات مبهمی مطرح کرد و گفت ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت. وی همچنین درباره روند مذاکرات مدعی شد که به طرف مقابل قابل اعتماد نیست، اما مذاکرات ادامه دارد. در همین حال، سید عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، از جریان داشتن مذاکرات با میانجی‌گران قطری در دوحه خبر داده و اکسیوس نیز گزارش داده است که قطر تلاش می‌کند دو طرف را به توافق بر سر اقدامات متقابل و بازگشت به مذاکرات مستقیم ترغیب کند.
عادله سادات میرسجادی