از صادرات ۸۰ میلیون تنی قطر تا سقوط به مرز ۲۷ میلیون تن؛ زمستانی که اروپا از یاد نخواهد برد
هفته ای که گذشت، بازار انرژی جهان صفحه ای تازه از یک بحران را ورق زد؛ بحرانی که دیگر نامش «نوسان قیمت» نیست، بلکه رقمی وحشتناک را با خود حمل میکند: سقوط ۶۰ درصدی صادرات گاز طبیعی مایع قطر در سال ۲۰۲۶. این فقط یک عدد نیست؛ نقشه ای است از یک معمای جدید در جغرافیای انرژی که هنوز هیچکس پاسخ نهایی آن را نمیداند. آیا جهان با یک زمستان تلخ مواجه است یا با چیزی بدتر — فروپاشی آرام نظم تامین انرژی؟
پیوستگی بحران از خلیج فارس تا شمال اروپا
وقتی تنگه هرمز بسته است، زنجیره ای که از خلیج فارس تا خانه های اروپاییان امتداد دارد، لرزش را یک به یک منتقل میکند. نمودارها این لرزش را نشان نمی دهند؛ اما نرخ ها روایت می کنند. قیمت گاز در مرکز معاملاتی «تی تی اف» هلند در محدوده ۲۰.۶۱ دلار برای هر میلیون واحد حرارتی انگلیس ایستاده و با ثبت رشد ۱.۵ درصدی در هفته گذشته، پیام روشنی دارد: ثباتی که به نظر میرسد، در واقع سکون قبل از طوفان است.
تحلیلگران میدانند که این «آرامش» طلایی واقعی نیست. تعمیرات و نگهداری در تأسیسات فرانسه و نروژ تا سپتامبر ادامه دارد و پهنه عرضه را باریکتر میکند. اما اوج نگرانی از جایی دیگر می آید؛ از آنجا که کشتی های غول پیکر حامل انرژی، دیگر به این مسیر استراتژیک اعتماد ندارند. تشدید تنش ها، حملات نزدیک باب المندب و افزایش خطرات دریای سرخ، یک جمله را بیش از هر چیزی در ذهن فعالان بازار حک کرده است: امنیت تأمین انرژی، اینک به یک کالای گران بدل شده است.
بازنگری اضطراری در پیشبینی ها
مؤسسه تحلیل بازار «کپلر» اولین نهادی بود که رسماً شکست خوردن سناریوی کاهش تنش را پذیرفت. این شرکت پیشبینی های خود را به کلی بازنویسی کرد و حالا «بحران طولانی مدت» را محتمل ترین مسیر می خواند. برآورد تازه او اما تکان دهنده است: صادرات گاز طبیعی مایع قطر در سال ۲۰۲۶ به کمتر از ۲۷ میلیون تن متریک سقوط خواهد کرد؛ در حالی که همین رقم سال گذشته حدود ۸۰ میلیون تن بود. کاهشی بیش از ۶۰ درصد که دیگر تفسیر نمیخواهد؛ فقط تأمل میطلبد.
هشدار زمستانی که در سایه نشسته است
اما عمیقترین دلهره، به آینده ای نزدیکتر تعلق دارد. مؤسسه «ی.سی.آی.اس » چند روز پیش هشدار داد که اگر اختلال در تأسیسات تولیدی خاورمیانه ادامه یابد، قیمت گاز طبیعی مایع تا زمستان میتواند به مرز ۳۰ دلار برای هر میلیون واحد حرارتی انگلیس صعود کند؛ رقمی که هشدار را به یک سؤال بزرگ تبدیل میکند: آیا اروپا میتواند همزمان با سرما، بحران را هم تحمل کند؟
آژانس های خبری از جمله آسوشیتدپرس بر این باورند که بازار انرژی جهانی با یک شوک عمیق و ساختاری روبروست؛ نه یک طوفان گذرا که از حافظه برود. هر چه به ماه های سرد نزدیکتر میشویم، خطر برای خانوارها و صنایع جدیتر میشود. اما شاید زنگ خطر واقعی، از جاهای دیگر به صدا درآمده است؛ در اندیشکده عبدالله بن حمد العطیه که روز گذشته تازه ترین گزارش خود را منتشر کرد: متوسط قیمت محموله های گازی که در سپتامبر راهی شمال شرق آسیا میشوند، به ۲۱.۳۰ دلار رسیده است؛ رقمی که هفته پیش از آن ۲۱.۱۰ دلار بود و رشدی محسوس اما نگران کننده را بازگو میکند.
جای خالی که آمریکا پر نمیکند
در سوی دیگر این جغرافیا، مناقشه ای تازه شکل گرفته است. از یک سو، واشنگتن محاصره هرمز را «بی پایان» میخواند و بر تداوم عبور تأکید میکند؛ از سوی دیگر، واقعیت میدانی چیز دیگری میگوید. هرچند برخی محموله ها همچنان از خلیج فارس عبور میکنند، حجم آنها چنان محدود است که نمیتواند خلأ ناشی از کاهش صادرات خاورمیانه را پر کند. نقشی که این روزها بیش از هر چیز بر دوش گاز مایع آمریکا افتاده است؛ نقشی که بازارهای شمال شرق آسیا را از سقوط نجات میدهد، اما سؤالی بی پاسخ در ذهن مسئولان سیاست انرژی جهان میگذارد: وقتی بحران، «ساختاری» و نه «موقت» باشد، چه کسی ضمانت فردای تأمین انرژی را بر عهده میگیرد؟
و شاید همین جمله، خلاصه تلخ این گزارش باشد: جهان این روزها با یک زمستان پیشرو تنها نیست؛ با یک بحران آینده در حال راه رفتن است که هنوز هیچکس نمیداند ردپایش به کجا ختم میشود.
