روند انتخاب دبیرکل آینده سازمان ملل متحد وارد مرحله‌ای حساس شده است و شورای امنیت این هفته نخستین دورهای رایزنی غیررسمی خود را برای گزینش جانشین آنتونیو گوترش آغاز می‌کند؛ فرآیندی که در نهایت باید به معرفی یک نامزد نهایی برای تأیید مجمع عمومی منجر شود.
بر اساس اعلام سازمان ملل، در حال حاضر هفت نفر در فهرست رسمی رقابت برای تصدی این سمت قرار دارند. این روند طبق قطعنامه‌های مجمع عمومی، از جمله قطعنامه ۷۹/۳۲۷، و در چارچوب ماده ۹۷ منشور ملل متحد دنبال می‌شود. سازمان ملل می‌گوید هدف از این فرآیند، انتخابی شفاف‌تر و فراگیرتر است.
روند رسمی انتخاب، با نامه مشترک رئیس مجمع عمومی و رئیس شورای امنیت در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵ آغاز شد. پس از آن، کشورهای عضو نامزدهای مورد حمایت خود را معرفی کردند و اسناد مربوط به سوابق، برنامه‌ها و دیدگاه‌های آنان منتشر شد. با این حال، مهلت معرفی نامزدهای جدید همچنان باز است و احتمال دارد در هفته‌های آینده چهره‌های دیگری نیز وارد رقابت شوند.
در میان بحث‌های جاری، دو موضوع بیش از همه برجسته شده است: یکی این‌که آیا این بار نوبت آمریکای لاتین برای تصدی دبیرکلی است، و دیگری درخواست‌های فزاینده برای انتخاب نخستین زن در تاریخ سازمان ملل به این سمت.
هفت نامزد اصلی چه کسانی هستند؟
۱- رافائل ماریانو گروسی
مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، که در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵ از سوی آرژانتین معرفی شد، یکی از جدی‌ترین چهره‌های این رقابت به شمار می‌رود. گروسی ۶۵ ساله طی شش سال گذشته ریاست آژانس را بر عهده داشته و به دلیل تسلط بر چند زبان و نقش پررنگ در دیپلماسی بین‌المللی، توجه بسیاری از دیپلمات‌ها را جلب کرده است. گفته می‌شود او از حمایت ویژه آمریکا نیز برخوردار است؛ حمایتی که در رقابت برای دبیرکلی اهمیت زیادی دارد.
۲- ربکا گرینسپن مایوفیس
دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) و معاون پیشین رئیس‌جمهوری کاستاریکا، در ۳ مارس ۲۰۲۶ از سوی کشورش معرفی شد. گرینسپن ۷۰ ساله خود را یک اصلاح‌طلب چندجانبه‌گرا می‌داند که در طول زندگی حرفه‌ای‌اش بر صلح، توسعه و حقوق بشر تمرکز داشته است. در صورت پیروزی، او نخستین زن دبیرکل سازمان ملل خواهد شد.
۳- میشل باشله جریا
رئیس‌جمهوری پیشین شیلی که دو دوره این سمت را بر عهده داشت، در ۲ فوریه ۲۰۲۶ از سوی شیلی، برزیل و مکزیک معرفی شد. باشله ۷۴ ساله پیش‌تر نیز کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل بود و از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ ریاست نهاد زنان سازمان ملل را بر عهده داشت. مواضع او در حمایت از حق انتخاب در زمینه سقط جنین، مخالفت برخی محافظه‌کاران آمریکایی را برانگیخته است. مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، نیز پیش‌تر با اشاره به نگرانی‌های یک سناتور جمهوری‌خواه، عملا شانس او را تضعیف کرد. پیت ریکتس، سناتور جمهوری‌خواه، گفته بود باشله در دوران مسئولیتش در دفتر حقوق بشر سازمان ملل، سرکوب مسلمانان اویغور در چین را به اندازه کافی «نسل‌کشی» نخوانده است.
۴- مکی سال
رئیس‌جمهوری پیشین سنگال که تا سال ۲۰۲۴ به مدت ۱۲ سال در قدرت بود، در ۲ مارس ۲۰۲۶ از سوی بوروندی معرفی شد. سال ۶۴ ساله بر حمایت از کشورهای در حال توسعه‌ای تأکید دارد که با فشار سنگین بدهی روبه‌رو هستند و همچنین خواستار اصلاح شورای امنیت است. او در پیام خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بیش از هر زمان دیگری، چندجانبه‌گرایی بازطراحی‌شده همچنان بهترین راه برای پاسخ به چالش‌های جهانی در حال تحول است.» در صورت انتخاب، او سومین دبیرکل آفریقایی سازمان ملل پس از بطرس غالی و کوفی عنان خواهد بود.
۵- ماریا فرنانداس اسپینوسا گارس
وزیر خارجه و سپس وزیر دفاع پیشین اکوادور در دولت رافائل کورئا، در ۱۱ مه ۲۰۲۶ از سوی آنتیگوا و باربودا معرفی شد. اسپینوسا ۶۱ ساله سابقه همکاری با سازمان ملل و نهادهای غیردولتی در حوزه‌های تنوع زیستی، تغییرات اقلیمی و حقوق جوامع بومی را دارد. او همچنین سفیر اکوادور در سازمان ملل و رئیس مجمع عمومی بوده و می‌گوید همین تجربه، شناختی درونی از ساختار این نهاد جهانی به او داده است. در بیانیه چشم‌انداز خود تأکید کرده که سازمان ملل باید دوباره «شجاعت اولویت‌بندی، انضباط برای عمل و اعتماد سیاسی برای اقدام مؤثر» را به دست آورد.
۶- کارولین آلیسون فریدا رودریگز بیرکت
این دیپلمات حرفه‌ای و سیاستمدار پیشین، از سال ۲۰۲۰ نماینده دائم گویان در سازمان ملل بوده و در ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ معرفی شده است. او پیش‌تر نخستین زن و بالاترین مقام بومی بود که به وزارت خارجه گویان رسید و سابقه فعالیت در سطوح بالای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد را نیز در کارنامه دارد. در صورت انتخاب، رودریگرز نخستین زن و نخستین فرد از منطقه کارائیب خواهد بود که دبیرکلی سازمان ملل را بر عهده می‌گیرد. او وعده داده است با تقویت پیشگیری از درگیری‌ها و پیشبرد اقدامات اقلیمی، سازمان ملل را کارآمدتر کند.
۷- اولارا اوتوننو
دیپلمات باسابقه و مقام پیشین سازمان ملل، در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ از سوی اوگاندا معرفی شد. اوتوننو ۷۵ ساله مسن‌ترین نامزد این رقابت است و سابقه‌ای طولانی در ساختار ملل متحد دارد؛ از جمله معاونت دبیرکل و نیز سمت نماینده ویژه دبیرکل در امور کودکان و درگیری‌های مسلحانه. او در بیانیه خود اصلاحات نهادی را در اولویت قرار داده و گفته است در صورت انتخاب، تلاش برای پایان دادن به جنگ‌ها و بحران‌های بزرگ بین‌المللی را فوریت اصلی خود قرار خواهد داد. او همچنین خواستار ایجاد نهادی برای نظارت بر فعالیت‌های سازمان ملل در حوزه هوش مصنوعی شده و بر لزوم مقابله با تغییرات اقلیمی بدون آسیب‌زدن به توسعه اقتصادی تأکید کرده است.
مسیر انتخاب چگونه است؟
انتخاب دبیرکل سازمان ملل از مهم‌ترین تصمیم‌های سیاسی این نهاد به شمار می‌رود، زیرا دبیرکل نقش محوری در مدیریت سازمان، میانجی‌گری در بحران‌های جهانی، پیگیری صلح و امنیت بین‌المللی و هماهنگی میان نهادهای وابسته دارد.
برای رسیدن به این سمت، هر نامزد باید حمایت شورای امنیت ۱۵ عضوی را جلب کند؛ شورایی که پنج عضو دائم آن یعنی آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه از حق وتو برخوردارند. شورای امنیت در نهایت تنها یک نامزد را به مجمع عمومی معرفی می‌کند و تأیید نهایی نیز بر عهده این مجمع است.
سازمان ملل همچنین اعلام کرده است که هر نامزد باید علاوه بر ارائه رزومه، بیانیه‌ای درباره چشم‌انداز خود برای آینده سازمان و اطلاعات مربوط به تأمین مالی فعالیت‌های انتخاباتی‌اش ارائه کند. این نامزدها تاکنون در نشست‌های تعاملی مجمع عمومی نیز شرکت کرده‌اند؛ نشست‌هایی که برای ارائه دیدگاه‌ها و برنامه‌های آنان برگزار شد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل کنونی سازمان ملل که اهل پرتغال است، قرار است در پایان دسامبر ۲۰۲۶ از سمت خود کناره‌گیری کند.
