تنش بی‌سابقه‌ای میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، به‌وجود آمده است؛ دو سیاستمدار راست‌گرایی که تا چندی پیش از سوی ناظران به‌عنوان «متحدان طبیعی» در جناح محافظه‌کار غرب شناخته می‌شدند. آنچه از یک حاشیهٔ عادی در اجلاس سران آغاز شد، ظرف تنها چند روز به یک بحران دیپلماتیک تمام‌عیار تبدیل شد و پای وزیر خارجهٔ ایتالیا را نیز به لغو سفر رسمی کشاند. در این گزارش گمان شکن، ریشه‌ها و ابعاد این رویارویی غیرمنتظره را مرور می‌کنیم.
۱. جرقهٔ نخست؛ روایت متفاوت از یک «نشست صمیمی» در حاشیهٔ جی۷
ماجرا از اجلاس سران گروه هفت در شهر «اویان‌له‌بن» فرانسه (۱۷ تا ۱۸ ژوئن) آغاز شد. در حاشیهٔ این نشست، تصویری از گفت‌وگوی نسبتاً خصوصی ترامپ و ملونی روی یک مبل کوچک منتشر شد که در آن ملونی با حالتی خندان در کنار رئیس‌جمهور آمریکا نشسته بود. ملونی پس از پایان اجلاس به خبرنگاران گفت که رابطه‌اش با ترامپ همچون گذشته است و هیچ «سرزنش متقابلی» میان آنها رخ نداده.
اما تنها ساعاتی بعد، ترامپ در مصاحبه‌ای تلفنی با شبکهٔ تلویزیونی «لا۷» ایتالیا، روایتی کاملاً متفاوت ارائه داد. او ادعا کرد: «او [ملونی] التماس کرد که با من عکس بگیرد؛ من از سرِ دلسوزی پذیرفتم» و افزود: «احتمالاً خیلی خوشحال بوده که توانسته با من حرف بزند.» شبکهٔ لا۷، نسخهٔ صوتیِ انگلیسیِ این مصاحبه را پخش نکرد و تنها گفت‌وگو را با دوبلهٔ ایتالیایی روی آنتن فرستاد.
این اظهارات، موجی از شوک و خشم را در رم ایجاد کرد.
۲. پاسخ کوبندهٔ ملونی؛ «من و ایتالیا هرگز از کسی التماس نمی‌کنیم»
جورجیا ملونی، که به لحن تند و صریح خود شهرت دارد، روز بعد (۱۹ ژوئن) در شبکهٔ اجتماعی خود با انتشار ویدئویی کوتاه، ادعاهای ترامپ را «کاملاً ساختگی» خواند و گفت: «نمی‌دانم چرا رئیس‌جمهور آمریکا چنین رفتاری با یک متحد انجام می‌دهد.» او تأکید کرد: «یک نکته را باید به خاطر داشته باشد؛ من و ایتالیا هرگز از هیچکس چیزی نخواسته‌ایم و خواهانِ چیزی نیستیم.»
۳. تشدید تنش؛ ترامپ: «محبوبیتت افتضاح است، به خاطر پایگاه‌های نظامی»
ترامپ اما دست بردار نبود؛ مثل همیشه که با کسی وارد تنش می شود و هیچ مرز اخلاقی نمی شناسد. روز بعد (۲۰ ژوئن) در پلتفرم «تروث‌سوشیال» خود، نه‌تنها ادعای اصرار ملونی برای عکس را تکرار کرد، بلکه با حمله به عملکرد داخلی و بین‌المللی او، سطح تنش را به مراتب بالاتر برد.
او نوشت: «ملونی بارها و بارها التماس کرد که با من عکس بگیرد. محبوبیتش در ایتالیا افتضاح است، احتمالاً به این دلیل که اجازه نداد از باندهای فرودگاهی ایتالیا برای جلوگیری از دستیابی ایران به جنگ‌افزار هسته‌ای استفاده کنیم.» ترامپ همچنین مدعی شد: «حالا که آمریکا ایران را از نظر نظامی شکست داده، دوباره می‌خواهد دوست شود تا محبوبیتش بالا برود. نه، ممنون!!»
او در ادامه، برخورد ملونی با درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاه‌های نظامی ایتالیا در عملیات علیه ایران را «مشکل‌ساز و غیرهمکارانه» توصیف کرد و از هزینه‌های سنگین واشنگتن برای دفاع از متحدان ناتو انتقاد کرد.
۴. پاسخی سخت‌تر از نخست‌وزیر؛ «محبوبیتم ربطی به تو ندارد»
ملونی این بار نیز بدون فوت وقت، در صفحهٔ اینستاگرام خود پاسخ داد و لحنش نسبت به روز قبل تندتر شد. او حملات ترامپ را «بی‌اساس و ادامه‌دار» خواند و تأکید کرد که این اظهارات «هیچ معنایی ندارند».
برش طلایی پاسخ ملونی، جایی بود که خطاب به ترامپ نوشت:
«در مورد محبوبیت من، دوستی با تو مشخصاً کمکی نکرده، اما این موضوع به رابطهٔ من و تو هم بستگی ندارد. محبوبیت من به توانایی‌ام در دفاع از منافع ملی ایتالیا وابسته است و من دقیقاً همین کار را کرده‌ام. به هر حال، محبوبیت من به تو ربطی ندارد. پیشنهاد می‌کنم نگران محبوبیت خودت باشی.»
او دربارهٔ پایگاه‌های نظامی نیز یادآور شد که استفاده از تأسیسات آمریکا در خاک ایتالیا «تابع توافقات دوجانبه‌ای است که ایتالیا همواره به آنها پایبند بوده و تا وقتی من نخست‌وزیر هستم، نمی‌توان نقضشان کرد.» ملونی در پایان، با کنایه‌ای تلخ افزود که ترامپ نسبت به دشمنان غرب، بسیار نرم‌تر از متحدان رفتار می‌کند.
۵. تنش به سطح دیپلماتیک کشیده شد؛ لغو سفر وزیر خارجه ایتالیا
این درگیری لفظی، به‌سرعت از مرزهای شخصی فراتر رفت و به یک بحران رسمی در روابط دو کشور تبدیل شد.
آنتونیو تاجانی، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه ایتالیا، روز ۱۹ ژوئن اعلام کرد که برنامهٔ سفر رسمی خود به آمریکا (که برای ۲۱ تا ۲۲ ژوئن برنامه‌ریزی شده بود) را لغو می‌کند. تاجانی در شبکهٔ اجتماعی خود نوشت: «اظهارات توهین‌آمیز و سنگین ترامپ علیه نخست‌وزیر ملونی، به تمام ایتالیا توهین کرده است.» او اضافه کرد که تا زمانی که فضای احترام متقابل برقرار نشود، سفر معنا ندارد.
۶. تحلیل؛ رقابت درون‌جناحی یا اختلاف راهبردی؟
ناظران سیاسی این تنش را نه یک مشاجرهٔ زودگذر، بلکه نشانه‌ای از تغییر معادلات در جناح راستِ غرب می‌دانند. از یک سو، ترامپ با رویکرد «اول آمریکا» و نگاه ابزاری به متحدان، همواره با رهبران اروپاییِ مستقل‌تر نظیر ملونی که بر حاکمیت ملی تأکید دارد، اختلاف داشته است. از سوی دیگر، ملونی در داخل ایتالیا برای نشان دادن استقلال عمل و توانایی ایستادگی در برابر غول‌های قدرت، به‌ویژه در آستانهٔ انتخابات پارلمان اروپا، به چنین موضع‌گیری‌هایی نیاز دارد.
موضوع ایران و استفاده از پایگاه‌های نظامی نیز اختلافی راهبردی است که ریشه در رویکردهای متفاوت واشنگتن و رم نسبت به غرب آسیا دارد. به‌نظر می‌رسد این تنش، هرچند با الفاظی تند همراه شده، اما بیش از آنکه جنبهٔ شخصی داشته باشد، بازتابی از کشمکش بر سر آیندهٔ نظم امنیتی در ناتو و نحوهٔ تعامل با چالش‌های بین‌المللی است.
پیامدها
با لغو سفر تاجانی و تداوم اظهارات تند از هر دو طرف، روابط ایتالیا و آمریکا در کوتاه‌مدت وارد فاز سردی شده است. دیپلمات‌های اروپایی نگرانند که این رویارویی، وحدت غرب در موضوعات کلانی همچون جنگ اوکراین و همکاری با ناتو را تحت‌الشعاع قرار دهد. اما از آنجا که هم ترامپ و هم ملونی سیاستمدارانی عمل‌گرا هستند، بسیاری انتظار دارند که این بحران پس از چند روز با میانجی‌گری محافل دیپلماتیک، به‌نوعی فروکش کند؛ هرچند زخم‌های آن ممکن است تا مدتها در اعتماد متقابل باقی بماند.
