موسیقی ایران در عزای «پهلوان آواز» به سوگ نشست.
حسین خواجه‌امیری وقتی در برنامه «گل‌ها» می‌خواند یا روی پرده سینما صدای لایه‌های گوناگون جامعه می‌شد، چیزی بیش از یک حنجرهٔ پرقدرت را به جریان می‌انداخت؛ او «متر و معیار» تحریر در آواز ایرانی بود. حالا با درگذشت او در ۹۴ سالگی، پروندهٔ یکی از استوارترین حنجره‌های تاریخ موسیقی ایران بسته شد.
صدای ایرج ترکیب عجیبی از صلابت و سهولت بود. او چنان در اوج می‌خواند که گویی کار ساده‌ای انجام می‌دهد؛ بدون فشار، بدون لرزش‌های مصنوعی، با حجمی از صدا که اصطلاح «شش‌دانگ» دقیقاً برای توصیف آن ساخته شد. از شاگردی نزد ابوالحسن صبا تا سال‌ها پرچمداری در برنامه‌های رادیویی، ایرج توانست میان موسیقی کلاسیک فاخر و گوش عامه مردم پلی محکم بزند؛ کاری که در تاریخ آواز معاصر ما کمتر کسی از پس آن برآمده است.
پرکاری بی‌نظیر او با بیش از دو هزار اثر ضبط‌شده، شناسنامه‌ای عریض و طویل برای حنجره‌ای است که محمدرضا شجریان بارها آن را متر و معیار آواز دانسته بود. ایرج در دوره‌ای به شهرت رسید که آواز خواندن نیاز به جادوی ابزارها و استودیوهای دیجیتال نداشت؛ همه‌چیز در پرتاب صاف و عریان صدا خلاصه می‌شد و او در این میدان، بی‌رقیب ماند.
میراث حسین خواجه‌امیری صرفاً قطعات به جا مانده در آرشیوها نیست؛ صدای او بخشی از حافظهٔ جمعی و فرهنگ صوتی چند نسل از ایرانیان است. خاموشی این حنجره، پایان رسمی یکی از درخشان‌ترین و پرصلابت‌ترین دوران‌های آواز سنتی در ایران است. روحش شاد.
