تنگه هرمز، اهرم فشار ایران در رویارویی با آمریکا؛ سایه تحریم‌های اقتصادی بر اقتصاد کشور
در بحبوحه تشدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا، اظهارات محمدباقر ذوالقدر مشاور سیاسی رهبر مبنی بر عدم بازگشایی تنگه هرمز تا «به زیر کشیدن» مقامات واشنگتن و تل‌آویو، بار دیگر بر اهمیت این آبراه استراتژیک در معادلات منطقه‌ای تأکید کرده است. همزمان، آمریکا با ادامه محاصره دریایی و افزایش فشارهای اقتصادی، تلاش دارد تا درآمدهای نفتی و دسترسی تهران به بازارهای جهانی را محدود سازد.
محمدباقر ذوالقدر، در پیامی ضمن توصیف بسته ماندن تنگه هرمز به عنوان «اولین مرحله انتقام ملت ایران»، اعلام کرده است که نیروهای ایرانی تا زمان «به زیر کشیدن» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل از قدرت، این تنگه حیاتی را باز نخواهند گشود. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از هدف قرار دادن یک نفتکش با پرچم توگو خبر داده و نسبت به تلاش شناورها برای «عبور غیرقانونی» از تنگه هرمز هشدار داده است.
در سوی دیگر این رویارویی، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرده است که نیروهای این کشور تاکنون ۱۰۴ کشتی تجاری را در چارچوب اجرای محاصره دریایی ایران تغییر مسیر داده‌اند. این آمار نشان‌دهنده ادامه روند افزایش تغییر مسیر کشتی‌ها نسبت به هفته‌های گذشته است. ارتش آمریکا همچنین مدعی است که همزمان با اجرای این محاصره، برای حفظ عبور کشتی‌های مجاز نیز فعالیت می‌کند.
همزمان با تنش‌های دریایی، واشنگتن بر فشار اقتصادی بر تهران افزوده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از آغاز «تهاجمی اقتصادی علیه ارتباطات مالی ایران در سراسر جهان» خبر داده است. به گفته وی، این اقدامات حوزه‌هایی از صادرات نفت و محصولات پتروشیمی گرفته تا کشتیرانی، هوانوردی، طلا، فناوری و دارایی‌های دیجیتال را شامل می‌شود و کشورها و نهادهایی که به همکاری مالی با ایران ادامه دهند، ممکن است با اقدامات تلافی‌جویانه آمریکا روبرو شوند.
این محاصره دریایی و محدودیت صادرات نفت در شرایطی ادامه دارد که اقتصاد ایران پیش از این نیز با تورم و کاهش ارزش ریال دست و پنجه نرم می‌کرد. کاهش درآمدهای نفتی می‌تواند دسترسی دولت به ارز خارجی را محدودتر کرده و دشوار شدن واردات نیز فشار بیشتری بر قیمت کالاها وارد کند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اخیراً در واکنش به اظهارات ترامپ مبنی بر تمایل ایران به توافق، اعلام کرده است که تا زمانی که شروط تهران برآورده نشود، مذاکره‌ای صورت نخواهد گرفت. وی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «نگذارید پیام‌های متناقض رئیس‌جمهوری آمریکا… حواستان را پرت کند. معادلات مربوط به نفت و تنگه‌ها تغییر کرده است.»
در همین حال، گزارش‌هایی از ادامه رایزنی‌های آمریکا درباره آینده جنگ منتشر شده است. وب‌سایت اکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که دونالد ترامپ قرار است در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد با رهبران یا وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس دیدار کند و یکی از موضوعات اصلی این دیدار، بررسی «گام‌های بعدی» در جنگ با ایران خواهد بود.
این رایزنی‌ها در شرایطی انجام می‌شود که تهران همچنان بر محدودیت تردد در تنگه هرمز تأکید دارد و واشنگتن نیز محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی علیه ایران را ادامه می‌دهد. در این میان، چشم‌انداز روشنی برای ازسرگیری مذاکرات یا پایان رویارویی نظامی میان دو طرف دیده نمی‌شود.
