حمله هوایی بامداد سه‌شنبه رژیم صهیونیستی به پایگاه هوایی «ابوالظهور» در شمال‌غرب سوریه، فراتر از یک عملیات نظامی محدود، پرده از شکافی راهبردی میان دو متحد سنتی واشنگتن برداشت. در حالی که تل‌آویو با منطق «اقدام پیشگیرانه» به دنبال بازتعریف قواعد بازی در سوریه است، ایالات متحده این رویکرد را «تشدید غیرضروری تنش» می‌داند؛ اختلافی که نشان می‌دهد سوریه به زمین بازی پیچیده‌ای تبدیل شده که در آن، منافع اسرائیل و ترکیه به‌سختی با یکدیگر همپوشانی دارند.
سناریوی «طعمه‌گذاری»؛ بازی با آتش در نزدیکی مرز ترکیه
اظهارات صریح «تام باراک»، سفیر ایالات متحده در آنکارا، ابعاد تازه‌ای از این حادثه را روشن کرد. طبق اطلاعات واشنگتن، تل‌آویو پیش از حمله مدعی وجود تحرکات نظامی ترکیه در این سایت بود؛ ادعایی که توسط نهادهای اطلاعاتی آمریکا قاطعانه رد شد. باراک از این اتفاق با عنوان «طعمه‌گذاری برای ترکیه» یاد کرد؛ رویکردی که در صورت تداوم، می‌تواند با تکرار تجربه‌های تلخ گذشته نظیر سرنگونی جنگنده‌های روسی، منطقه را به ورطه رویارویی ناخواسته بکشاند.
اما چرا تل‌آویو با وجود هشدارهای واشنگتن دست به چنین ریسکی زد؟ پاسخ در «محاسبات امنیتی» نهفته است. اسرائیل، نقش‌آفرینی رو به گسترش ترکیه در سوریه و تقویت روابط نظامی آنکارا با دمشق را برهم‌زننده معادلات امنیتی خود و تهدیدی مستقیم برای «آزادی عمل نظامی»اش در سوریه پس از دوران نفوذ ایران می‌داند. در مقابل، آنکارا بر حفظ خویشتنداری تأکید کرده و نشان داده است که اولویتش در سوریه، حفظ حاکمیت ملی این کشور و جلوگیری از ایجاد خلاء قدرت است؛ خلائی که تنها به نفع بازسازی گروه‌های تروریستی همچون داعش تمام می‌شود.
واشنگتن؛ گرفتار در میان دوراهی متحدان
برای ایالات متحده، سوریه دیگر تنها میدان مبارزه با تروریسم نیست، بلکه به آزمونی برای مدیریت موازنه قوا میان اسرائیل و ترکیه تبدیل شده است. واشنگتن نمی‌تواند سیاست خود را صرفاً بر اساس دغدغه‌های امنیتی اسرائیل تنظیم کند، چرا که ترکیه نه‌تنها یک بازیگر قدرتمند منطقه‌ای، بلکه متحد استراتژیک ناتو است.
تأکید تام باراک بر مدیریت اختلافات از مسیر «مذاکره و هماهنگی»، نشان‌دهنده تغییر استراتژی واشنگتن است. آمریکا اکنون در تلاش است تا از تبدیل رقابت میان دو متحدش به رویارویی مستقیم جلوگیری کند، در حالی که نتانیاهو تحت فشارهای انتخاباتی، لفاظی‌های تند را به عنوان ابزاری برای جلب افکار عمومی داخلی به کار می‌گیرد.
سوریه؛ میدان تعیین قواعد جدید
حمله به ابوالظهور، بیش از هر چیز بر سر یک پرسش بنیادین است: «چه کسی قواعد امنیتی سوریه جدید را دیکته می‌کند؟»
اسرائیل می‌کوشد واقعیت‌های میدانی را به ترتیبات امنیتی پایدار به نفع خود تبدیل کند، در حالی که واشنگتن به دنبال ایجاد موازنه‌ای است که امنیت اسرائیل را در کنار نقش‌آفرینی سایر بازیگران منطقه‌ای تضمین کند.
در نهایت، تنش بر سر ابوالظهور، نشانه یک شکاف ساختاری نیست، بلکه بروز آشکار اختلافی قدیمی بر سر اولویت‌هاست. تا زمانی که تل‌آویو آزادی عمل نظامی خود را بر هماهنگی‌های منطقه‌ای ترجیح دهد و آنکارا به گسترش نفوذ خود در سوریه ادامه دهد، این «بازی خطرناک» در سوریه نه تنها پایان نمی‌یابد، بلکه با هر کنش و واکنش احتمالی، پتانسیل شعله‌ور کردن بحران‌های بزرگ‌تر را در خود خواهد داشت. آنچه باقی می‌ماند، این واقعیت تلخ است که ثبات سوریه، بیش از هر زمان دیگری، گروگانِ تعریف متفاوت دو متحد از «امنیت» است.
عادله سادات میرسجادی
