در میانه دیپلماسی و میدان

همانگونه که پیش بینی می شد با افزایش تنش ها، تلاشهای دیپلماتیک به شدت در حال به وقوع پیوستن است و توافق امریکا و روسیه انتخابات اسراییل و امریکا و پس از آن ورود چین به عرصه دیپلماتیک از جمله مهمترین آنهاست.
همانگونه که پیش بینی می شد نتانیاهو حتی با کارت ایران موفق نشد بر اریکه قدرت تکیه بزند و متعاقب آن تلاش های ترامپ برای نیز با پاسخ منفی جامعه امریکا مواجه شد و جمهوری خواهان یکی از سنگین ترین شکست ها را در تاریخ امریکا متحمل شدند.
توافق روسیه و امریکا با توجه به تحولات میدانی تاثیر چندانی بر بازار در کوتاه مدت نگذاشت و شکاف امریکا و اروپا باعث توقف تنش ها و حملات اوکراین به زیرساخت های انرژی روسیه نگردید و حال با پیروزی دموکراتها روسیه بیش از پیش منافع خود را در خطر می بیند و این مساله ای است که بر مناقشات خاورمیانه تاثیر می گذارد.
از طرفی مناقشه باب المندب و یمن و عربستان و تحولات حوزه شبه جزیره عربستان کار را تاجایی پیش برد که چین نیز به عنوان میانجی وارد عمل شده است و این می تواند نقطه عطفی در این میان باشد.
جلسه امنیتی تهران بین سه کشور عضو پیمان مکه و ایران نیز نشان از نگاه بلند مدت به خاورمیانه پسا جنگ دارد.
پاکستان به عنوان عضو میانجی فعال تر شد و روسیه نیز سعی در اقناع ایران بر پایان دوران نه جنگ نه صلح دارد تا جایی که دیدار سرلشگر رضایی با پوتین را می توان در همین چارچوب بررسی کرد و از طرفی حضور رییس جی آریو در جلسه اخیر نشان دهنده فراتر بودن این ملاقات از یک دیدار دیپلماتیک است.
قطر به عنوان یکی از کشورهایی که به شدت از مناقشه آسیب دیده و افزایش تنش ها به شدت به اقتصاد این کشور ضرر خواهد زد نقش پررنگ تری در میانجیگری بازی کرد.
نقطه عطف تمام این تحرکات دیپلماتیک ورود چین است. اگر چه در نظام بین الملل تضمین به معنای واقع جایگاهی ندارد اما ورود چین می تواند بر معادلات تاثیر گذار باشد و دیدار پادشاه عمان و حضور باقری کنی در چین را باید در همین راستا دید.
با این وجود تحولات دیپلماتیک مانع از کاهش تنش ها نشده است و همچنان سایه خطر یک جنگ تمام عیار بر منطقه چنبره زده است.
امریکا بر فشار حداکثری و صلح از طریق قدرت مصمم است و حتی دامنه محاصره را به مرزهای زمینی کشانده و بسته شدن مرزهای عراق و قطع صادرات گاز به ترکمنستان را باید در همین راستا ارزیابی کرد.
تهران نیز ضمن باز گذاشتن پنجره دیپلماتیک همچنان بر شرایط خود اصرار دارد.
تحولات میدانی را با توجه به زد و خوردهای پراکنده چنین ارزیابی کرد:
از مدت ها قبل جنگندههای رژیم صهیونیستی، از عمق اراضی اشغالی تا حدود ۲۰۰ کیلومتری مرزهای ایران، آسمان منطقه را خصوصاً در شبها ترک نمیکنند. این رزمایش هوایی با ادغام کامل با سنتکام صورت گرفته و پایگاههای العدید، موفق سلطی، قصرک و یک پایگاه در عراق از این عملیات حمایت می کردند.
با صدور نوتام عراق و حضور جنگنده های امریکایی و بریتانیایی در آسمان عراق و همچنین اقداماتی نظیر شکستن دیوار صوتی در آسمان عراق و فعالیت های جنگنده های امریکایی در آسمان خلیج فارس و حتی برخی جزایر نیز نوید شکننده بودن شرایط نه جنگ و نه صلح را دارد.
عراق به عنوان خط حائل ایران بسیار مهم است و حضور تام باراک از مدت ها قبل نوید روزهای خوبی را نمی داد و مواضع علی الزیدی و تحولات عراق را باید بسیار جدی ارزیابی کرد.
در همین مدت، رزمایش و تمرینات بخشهایی از نیروهای مسلح کشورمان با محوریت نیروی هوافضای سپاه پاسداران جهت تست و تمرین تجهیزات و تاکتیکهای جدید آفندی و پدافندی به همراه پروازهای نیروی هوایی و … ادامه دارد.
از حیث راهبردی، وضعیت هشدار همچنان در سطح بالایی قرار دارد با این حال به دلیل فقدان یک نظام هشدار کارآمد، مشخصاً برآورد دقیقی از زمان اقدام وجود ندارد و به همین دلیل، هر نهاد یا شخصی، بازههای زمانی یا سناریوهای جنگی را تعریف می کند.
رسانهها و مقامات امریکا و اسراییلی در جهت تشدید این وضعیت، مداوماً پالسها و اخبار متناقضی را صادر میکنند تا سردرگمی ایران را افزایش دهند. فقط در یک ماه گذشته چندین بار بالاترین سطح هشدارها صادر شده و پس از ان اتفاقی رخ نمیدهد که در این روند، فریبهای دشمن نیز نقش قطعی دارد.
باید توجه کرد که موضوع ترور یا عملیات سرزنی یا لایه برداری یا هر اسم دیگر، تبدیل به یک دکترین عملیاتی مشترک در سنتکام و آمان شده و بعید است که دشمن عملیات نظامی گستردهای را بدون این پیوست اجرایی سازد. لذا منع دسترسی دشمن خود یکی از راههای دور کردن جنگ از کشور است.
در حوزه تروریسم، در غرب کشور ما شاهد روند تجهیز و توسعه فنی و انسانی گسترده تروریستهای کردستان به انواع پهپادها و ریزپرندهها با نقشآفرینی سرویسهای دشمن با محوریت رژیم و اوکراین بودهایم بطوریکه گسترش تحرکات مستشاران صهیونیست مشاهده میشود. اخیراً حملات دقیقی به مواضع جدید تروریستها شد.
در شرق کشور نیز واضح است که تروریستها عملیات خود را افزایش دادهاند. این عملیاتهای تروریستی اخیر با تغییر تاکتیکهایی صورت گرفته که احتمال تامین هدایت و فنی موساد، تامین مالی و تامین تسلیحاتی آمریکا را افزایش داده است.
برخی از این تغییرات تاکتیکی مانند استفاده از تلههای انفجاری، تعبیه کمین با روشهای مختلف و فریب دهنده و استفاده از هستههای کوچکتر مجهز به سلاح (به جای انتحاری) بودهایم.
در خلیج فارس نیز امریکا بعد از درگیریهای ۱۱ روزه(جنوب) تلاش کرد تا با طراحی یک زیرساخت سهگانه: پشتیبانی نظامی و امنیتی سنتکام، تامین زیرساخت امارات و تسهیلگری عمان، کریدور جنوبی را تثبیت کند که با واکنش ایران به شرح ذیل مواجه شد:
۱. تلاش برای مینریزیهای جدید در کریدور جنوبی
۲. افزایش تصاعدی شلیک به شناورهای مختلف
۳. تلاش در جهت اصابت موثر به شناورها جهت غرق شدن مانند موتورخانه
۴. توسعه جغرافیایی شلیک به کشتیهای مختلف در خارج از تنگه و در گام بعد، زدن ترمینالهای نفتی.
۵. عقبنشینی برخی ناوگان دریایی آمریکایی به دلیل دو سه حمله موثر هوافضا به کشتیهای امریکایی
۶- رهگیری جنگنده های متخاصم و هدف قرار گرفتن چندین پهپاد متخاصم تا کنون
امروز باز شاهد شروع همان درگیری ها در جنوب هستیم و حمله به خمیر، جاسک وغیره را باید در همین راستا دید.
با توجه به شرایط اقتصادی حاکم بر جهان و فشار افکار عمومی و تغییر معادلات به نظر می رسد طرفین حاضر به حرکت به سمت یک درگیری تمام عیار نیستند و همچنین از نقش لابیگری کشورهای منطقه نباید غافل شد. چراکه در صورت وقوع هر درگیری و با توجه به حضور نیروهای امریکایی در این کشورهل قطعا آنها نیز به شدت متضرر خواهند شد.
اما با وجود همه تلاش های دیپلماتیک و شرایط موجود به نظر نمی رسد که شرایط نه جنگ و نه صلح با توجه به فشارهای تحریمی و اقتصادی از طرف ایران برای مدت طولانی پذیرفته شود و ترامپ و تیمش نیز به خوبی می دانند که پس از ژانویه شرایط متفاوتی را تجربه خواهند کرد که راستگرایان افراطی در اسراییل نیز شامل آن می شوند.
در پایان می توان گفت که در حال حاضر بازیگری روسیه، چین و اروپا در حل مناقشات در کنار میانجیگرهای منطقه ای می تواند تاثیر به سزایی در وخاومت یا بهبود شرایط آتی بگذارد.




