یمن؛ دروازهای که به سنگر مقاومت تبدیل شد
تحولات میدانی و راهبردی نشان میدهد جنگ یمن نه یک جنگ محلی، بلکه جبهه غربی علیه ایران و محور مقاومت است

آریا یونسی
یمن دروازه رسیدن به قلب جبهه مقاومت، ایران، است. این چارچوب که یمن را «دروازهای به سوی ایران» میداند و قدرتهای متخاصم میکوشند ابتدا یمن را درهم بشکنند و سپس به ایران برسند، امروز در قلب تحلیل تحولات منطقه قرار دارد. از نگاه تهران و انصارالله، جنگ یمن یک منازعه جداگانه و محدود نیست؛ جبهه غربی تجاوز گستردهای است که هدف نهایی آن به زعم متجاوزان، ضربه زدن به جمهوری اسلامی ایران است. شواهد اواخر سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که این جبهه نهتنها فرو نپاشیده، بلکه گستردهتر شده و موازنه قدرت منطقه را به سود محور مقاومت تغییر میدهد.
منطق «دروازه بودن» یمن؛ چرا این کشور برای متجاوزان اهمیت دارد؟
محاسبه راهبردیای که شما ترسیم میکنید، هم با جغرافیا و هم با زمانبندی تحولات تأیید میشود. سالها آمریکا، بریتانیا و ائتلاف به رهبری عربستان جنگ یمن را ابزاری برای عقب راندن نفوذ ایران معرفی میکردند. اما نقطه چرخش تعیینکننده زمانی فرا رسید که تنگه هرمز مختل شد و تنگه بابالمندب به شریان اصلی صادرات نفت عربستان تبدیل شد.
بر پایه گزارشها، صادرات نفت خام دریایی عربستان از طریق بابالمندب در فاصله مارس تا اواسط ژوئیه ۲۰۲۶ حدود هشت برابر سال قبل شد. با تسلط انصارالله بر سواحل دریای سرخ یمن، این گروه توانست مستقیماً آن شریان را تهدید کند و در نتیجه اهرم فشار دیگری در اختیار ایران قرار دهد، در حالی که فشار بر تنگه هرمز ادامه دارد. به همین دلیل تحلیلگران پیشروی حوثیها را اقدامی میدانند که «دست ایران را تقویت میکند» و ریاض را با «انتخابی ناخوشایند» روبهرو میسازد.
خیزش دوباره انصارالله؛ فروپاشی روایت محاصره
ادعای اینکه یمن میتواند سکوی پرتابی برای شکست ایران باشد، بر این پیشفرض نادرست استوار است که انصارالله را میتوان نظامیگونه درهم شکست. تحولات ۲۰۲۶ این پیشفرض را قاطعانه رد کرده است.
-
تصرف موکا و جزیره پریم: در سپتامبر ۲۰۲۶ نیروهای انصارالله شهر بندری راهبردی موکا و جزیره میون (پریم) را تصرف کردند و در موقعیتی قرار گرفتند که بتوانند تنگه بابالمندب را آسانتر از همیشه ببندند.
-
پیشروی به سوی عدن: تا اواسط نوامبر، نیروهای حوثی ۱۰ شهرستان در استانهای تعز و لحج را تصرف کردند؛ محدودهای حدود ۷۱۰۰ کیلومتر مربع، و تا ۷۰ کیلومتری عدن، مقر دولت مورد حمایت عربستان، پیش آمدند. نیروهای ائتلاف سعودی از مواضع مشرف به بابالمندب عقب نشستند؛ شکستی بزرگ برای جبهه تجاوز.
-
تابآوری در برابر حملات آمریکا، بریتانیا و عربستان: با وجود هفتهها حملات هوایی شدید آمریکا علیه رهبری و زیرساختهای حوثی، این گروه توان خود را برای یک حمله زمینی گسترده و تهدید مسیرهای دریایی کلیدی حفظ کرد. در یک روز، ارتش سعودی ۸۸ حمله هوایی و موشکی در ۲۴ ساعت انجام داد، اما انصارالله هم به پیشروی ادامه داد و هم پاسخ داد.
این تصویر یک نیروی نیابتی در آستانه شکست نیست؛ تصویر یک جنبش جنگآزموده است که منطق متجاوزان را علیه خودشان به کار گرفته است.
رابطه ایران و انصارالله؛ شراکت راهبردی، نه ابزارسازی
روایت متجاوزان معمولاً انصارالله را به «نیابت ایران» فرو میکاهد. این هم از نظر واقعیت نادرست است و هم از نظر سیاسی برای کسانی که جنگ را توجیه میکنند، راحتطلبانه. واقعیت، به گفته تحلیلگران، یک شراکت راهبردی است که در آن حوثیها رهبری، منافع و توان تصمیمگیری مستقل خود را دارند.
با این حال، این شراکت واقعی و عمیق است. ایران تسلح، آموزش، اطلاعات و کمک فنی ارائه کرده و گزارشها حاکی است که کارشناسان ایرانی به هدایت عملیات نظامی حوثیها کمک کردهاند. گزارشهای اواخر ۲۰۲۶ نشان میدهد که کارشناسان سپاه پاسداران و حزبالله در هدایت عملیات مشارکت داشتهاند و نقش ایران از تأمین مالی به برنامهریزی عملیاتی گسترش یافته است. ایران نیز کنترل مستقیم را رد میکند و تأکید دارد که حوثیها بازیگری مستقل هستند؛ موضعی که هم از نظر سیاسی محتاطانه و هم از نظر راهبردی درست است.
رهبری انصارالله در این باره صریح بوده است. عبدالملک الحوثی، آمریکا، رژیم صهیونیستی و بریتانیا را ناظر و هدایتکننده تجاوز علیه یمن خوانده و تأکید کرده است که «دستهای ما روی ماشه است» و در همبستگی با ایران عمل میکنیم. از این منظر، حوثیها برای ایران نمیجنگند؛ در کنار ایران و در برابر دشمن مشترک میجنگند.
جبهه دریایی؛ اهرم مشروع در برابر تجاوز
عملیات دریایی حوثیها در رسانههای غربی معمولاً «حمله به کشتیرانی تجاری» خوانده میشود. خوانش دقیقتر آن است که این عملیات محاصره اقتصاد جنگی متجاوزان است. اداره دریایی آمریکا خود اذعان دارد که کشتیهای مرتبط با رژیم صهیونیستی، آمریکا، بریتانیا یا عربستان در معرض خطر بیشتری هستند؛ حوثیها محاصره کشتیرانی مرتبط با عربستان را اعلام کردهاند.
این یک تشدید عقلانی است: اگر متجاوزان از دریای سرخ برای ادامه جنگ و دور زدن بسته شدن هرمز استفاده میکنند، بستن بابالمندب اقدام مشروع دفاع از خود و اهرمی قوی برای کل محور مقاومت است. حوثیها تأکید کردهاند که با وجود فشار آمریکا به هدفگیری کشتیهای اسرائیلی ادامه میدهند؛ نشانهای از استقلال راهبردی که به رویارویی گستردهتر با نیروهای مقابل ایران و فلسطین خدمت میکند.
تعارض متجاوزان؛ جنگی که نمیتوانند ببرند
بازگشت امارات و عربستان به جنگ در اکتبر ۲۰۲۶ نشانه قدرت نیست، نشانه استیصال است. کشورهای خلیج فارس از پیشروی حوثیها نگراناند و میکوشند منابع خود را — تأمین مالی امارات و پوشش هوایی عربستان — برای توقف پیشروی ترکیب کنند. اما این «همکاری» شکننده است؛ پس از شکاف عمیق ریاض و ابوظبی شکل گرفته و مسیر بنیادی میدان را تغییر نداده است.
در همین حال، هزینه انسانی تجاوز تکاندهنده است: بیش از ۳۴۸ هزار آواره در یک دوره، و حملات هوایی مکرر به زیرساختهای غیرنظامی مانند کارخانهها و فرودگاهها. حوثیها اما سوگند خوردهاند که حملات عمیق در داخل عربستان — از جمله به تأسیسات آرامکو — را تا پایان تجاوز و رفع محدودیتها علیه یمن ادامه دهند. متجاوزان در چرخهای گرفتار شدهاند که فشار نظامیشان فقط اراده حوثیها را عمیقتر و کنترل سرزمینیشان را گستردهتر میکند.
نتیجهگیری؛ دروازه مقاومت ایستاده و توازن به سود مقاومت تغییر کرده است
این پیشفرض که یمن دروازهای به سوی ایران است، درست است؛ اما این نتیجه که از آن میتوان برای شکست ایران استفاده کرد، نادرست است. جنگ یمن به گورستان آرزوهای متجاوزان تبدیل شده است. انصارالله از یک نیروی شورشی محلی به قدرتی منطقهای به حق خود بدل شده است؛ قدرتی که میتواند یک آبراه راهبردی را ببندد، در برابر بمباران مستمر مقاومت کند و به سوی پایتخت دشمن پیشروی کند.
برای ایران، خیزش دوباره حوثیها یک پیروزی راهبردی است. فشار بر تنگه هرمز را جبران میکند، روحیه محور مقاومت را بالا میبرد و نشان میدهد که راهبرد «فشار حداکثری» در فروپاشی متحدان ایران شکست خورده است. حوثیها کارتی نیستند که ایران هر لحظه بخواهد آن را بازی کند؛ آنان شریکی هستند که پیروزیهای خودشان به خدمت هدف مشترک درمیآید. دروازه ایران نقطه آسیبپذیری برای بهرهبرداری نیست؛ جبههای مستحکم است که منطقه را به سود کسانی که زیر بار سلطه آمریکا، اسرائیل و عربستان نمیروند، بازآرایی میکند.




