اختصاصی، در فوتبال، بعضی فرصت‌ها فقط یک‌بار به دست می‌آیند. اگر پنالتی در دقیقه نود از دست برود، دیگر نمی‌توان در وقت‌های اضافه درباره ارزش آن صحبت کرد. پنالتی، زمانی اثرگذار است که هنوز نتیجه مسابقه قابل تغییر باشد.
سیاست خارجی نیز از همین قاعده پیروی می‌کند.
قدرت ملی، تنها به داشتن ابزارهای بازدارنده وابسته نیست؛ بلکه به زمان، شیوه و اراده استفاده از آنها بستگی دارد. اهرمی که پس از تغییر موازنه یا از بین رفتن مزیت راهبردی به کار گرفته شود، دیگر اهرم نیست؛ صرفاً واکنشی دیرهنگام است.
در هفته‌های اخیر، تحولات منطقه با سرعتی کم‌سابقه پیش رفته است؛ از میانجی‌گری‌های فشرده گرفته تا توافق‌های جدید، تغییر آرایش بازیگران و تلاش برای ایجاد مسیرهای جایگزین در تجارت و انرژی. هر یک از این رخدادها، یک پیام روشن دارد: رقبا نیز بیکار نمی‌نشینند و همواره می‌کوشند اثر اهرم‌های طرف مقابل را کاهش دهند.
این همان جایی است که باید از تمثیل فوتبال درس گرفت.
اگر قرار بود پنالتی سرنوشت مسابقه را تغییر دهد، باید پیش از سوت پایان زده می‌شد؛ نه زمانی که نتیجه تثبیت شده است.
در سیاست نیز ارزش هر ابزار، به قابلیت تغییر محاسبات طرف مقابل وابسته است، نه صرفاً به وجود آن. هرچه زمان بگذرد و طرف مقابل راه‌های جایگزین طراحی کند، ارزش بازدارندگی کاهش می‌یابد و اهرم، بخشی از کارکرد خود را از دست می‌دهد.
امروز پرسش اصلی این نیست که چه ابزارهایی در اختیار کشورها قرار دارد؛ پرسش این است که آیا از این ابزارها در زمان مناسب استفاده می‌شود یا نه.
تاریخ روابط بین‌الملل نشان داده است که بسیاری از شکست‌های راهبردی، نه به دلیل کمبود امکانات، بلکه به دلیل تأخیر در تصمیم‌گیری رخ داده‌اند. فرصت، مانند پنالتی، تاریخ انقضا دارد.
اگر هدف از داشتن یک اهرم، تغییر رفتار رقیب یا جلوگیری از تحمیل یک وضعیت جدید است، آن اهرم باید پیش از آنکه رقیب خود را با شرایط جدید تطبیق دهد، در محاسبات او اثر بگذارد. در غیر این صورت، بازی وارد مرحله‌ای می‌شود که ابتکار عمل از دست رفته و تصمیم‌ها بیش از آنکه شکل‌دهنده باشند، واکنشی خواهند بود.
شاید مهم‌ترین درس این روزهای منطقه همین باشد: قدرت، تنها در داشتن ابزار خلاصه نمی‌شود؛ قدرت واقعی، در زمان‌شناسی، تصمیم‌گیری و بهره‌گیری هوشمندانه از ابزارهاست.
در سیاست، همانند فوتبال، هیچ‌کس مسابقه را با مرور فرصت‌های از دست‌رفته نمی‌برد.
منبع:
