رضا رضائی
جام جهانی ۲۰۲۶ برای فوتبال ایران فقط یک تورنمنت ورزشی نبود؛ روایتی بود از امید، جنگ، سیاست، شجاعت، حسرت و فرصت‌هایی که گاهی با اختلاف چند سانتی‌متر از دست می‌روند. جامی که شاید نتیجه نهایی آن حذف ایران بود، اما آنچه در حافظه فوتبال ایران باقی خواهد ماند، فراتر از یک جدول رده‌بندی است.
تیم ملی ایران در شرایطی پا به جام جهانی گذاشت که کشور ماه‌ها درگیر جنگ و تبعات آن بود. اردوهای آماده‌سازی تحت تأثیر شرایط قرار گرفت، بازی‌های تدارکاتی باکیفیت از دست رفت و بازیکنان با فشارهای روحی و روانی راهی بزرگ‌ترین آوردگاه فوتبال جهان شدند. در چنین شرایطی، انتظار رقابت برابر با تیم‌هایی که سال‌ها بدون دغدغه برنامه‌ریزی کرده بودند، ساده نبود.
از همان ابتدای رقابت‌ها، حاشیه‌ها نیز دست از سر تیم ملی برنداشت. اظهارنظرهای سیاسی درباره حضور ایران در جام جهانی، فضای مسابقات را تحت تأثیر قرار داد. حضور رئیس فیفا در رختکن تیم ملی پس از نخستین مسابقه، این امید را ایجاد کرد که مشکلات کاروان ایران کاهش یابد، اما در ادامه، سختگیری‌ها در رفت‌وآمد اعضای تیم میان مکزیک و آمریکا، محدودیت‌های اداری و مسائل مربوط به ورود و خروج همچنان ادامه داشت؛ اتفاقاتی که با شعار همیشگی فیفا مبنی بر دور نگه داشتن فوتبال از سیاست، همخوانی نداشت.
در مقابل، مردم مکزیک روی دیگری از فوتبال را به نمایش گذاشتند؛ احترام، مهمان‌نوازی و برخورد گرم آنان با اعضای تیم ملی ایران، تصویری ماندگار از نقش مردم در حفظ روح واقعی ورزش بود.
در زمین مسابقه نیز، تیم ملی ایران برابر نیوزیلند، بلژیک و مصر نمایش‌هایی ارائه کرد که هرچند به صعود منجر نشد، اما نشان داد فوتبال ایران همچنان توان رقابت با تیم‌های صاحب‌نام را دارد.
یکی از نکات قابل‌توجه این جام، درخشش ستاره‌های ایران بود. در هر سه دیدار مرحله گروهی، یک بازیکن ایرانی عنوان بهترین بازیکن میدان را کسب کرد؛ آماری که کمتر نصیب تیمی می‌شود که از دور رقابت‌ها کنار می‌رود.
رامین رضائیان بدون تردید ستاره بزرگ ایران در این جام بود. او دو بار عنوان بهترین بازیکن زمین را به دست آورد و با دو گل، به تنها مدافع گلزن ایران در تاریخ این دوره از جام جهانی تبدیل شد؛ عملکردی که نشان داد تجربه، آمادگی و تعهد او همچنان در بالاترین سطح قرار دارد.
در دیدار حساس برابر بلژیک نیز علیرضا بیرانوند نمایشی کم‌نظیر ارائه داد. واکنش‌های پیاپی او برابر حملات یکی از قدرتمندترین تیم‌های جهان، بارها ایران را در بازی نگه داشت. بیرانوند نه‌تنها عنوان بهترین بازیکن میدان را به دست آورد، بلکه عملکردش مورد تحسین کارشناسان و چهره‌های مطرح فوتبال جهان قرار گرفت و بار دیگر ثابت کرد که یکی از بهترین دروازه‌بانان تاریخ فوتبال ایران است.
اما فوتبال، گاهی با یک لحظه سرنوشت خود را تغییر می‌دهد.
در دیدار سرنوشت‌ساز برابر مصر، ایران فرصت طلایی باز کردن دروازه حریف را از روی نقطه پنالتی به دست آورد؛ فرصتی که می‌توانست مسیر مسابقه و حتی سرنوشت صعود را تغییر دهد. این پنالتی از دست رفت و حسرتی بزرگ بر جای گذاشت. طبیعی است که در فوتبال، حتی بزرگ‌ترین ستاره‌های دنیا نیز پنالتی از دست می‌دهند؛ اما از بازیکنی باتجربه، باکیفیت و آرام مانند مهدی طارمی انتظار می‌رود در چنین لحظاتی یا با فریب دروازه‌بان و انتخاب زاویه مناسب، یا با ضربه‌ای غیرقابل مهار، از این فرصت استفاده کند. این بار اما نه دروازه‌بان فریب خورد و نه ضربه آن‌قدر دقیق و پرقدرت بود که راهی به تور پیدا کند؛ لحظه‌ای که شاید تنها چند ثانیه، سرنوشت یک جام جهانی را تغییر داد.
آمار تیم ملی نیز روایت خاص خود را دارد؛ آماری که نشان می‌دهد فاصله ایران با صعود، بسیار کمتر از آن چیزی بود که جدول مسابقات نشان می‌دهد:
- ۳ بازی
- ۳ امتیاز
- ۳ گل زده
- ۳ گل خورده
- ۳ گل مردود به دلیل آفسایدهای میلی‌متری
- ۳ ضربه به تیر دروازه
- رتبه سوم گروه
- و در پایان، چشم‌انتظاری برای نتایج سایر مسابقات؛ انتظاری که این بار شانس با ایران همراه نشد.
تلخ‌ترین تصاویر این جام اما پس از پایان مسابقات ثبت شد. اشک‌های رامین رضائیان در مصاحبه تلویزیونی، بیش از هر تحلیلی از فشارهای روانی بازیکنان سخن می‌گفت. مهدی طارمی نیز در گفت‌وگوهای خود از شرایط دشوار، محدودیت‌ها و بی‌مهری‌هایی که تیم ملی در کشور میزبان با آن روبه‌رو بود، سخن گفت؛ مسائلی که به باور او، بر آرامش و تمرکز تیم اثر گذاشته بود.
در کنار همه اینها، فضای دو قطبی میان بخشی از ایرانیان خارج از کشور نیز بر تیم ملی سایه انداخت. اختلافات سیاسی، در برخی موارد به تقابل با نمادهای ملی و حتی بازیکنان کشیده شد؛ در حالی که بسیاری معتقد بودند تیم ملی، فارغ از هر دیدگاه سیاسی، نماینده فوتبال ایران است و نباید هزینه اختلافات سیاسی را در زمین مسابقه بپردازد.
با همه این فراز و فرودها، یک حقیقت تغییر نکرد؛ ارزش فنی این نسل از یوزهای ایرانی نه‌تنها کاهش نیافت، بلکه بیش از گذشته به نمایش درآمد. آنها برابر حریفان خود جنگیدند، ستاره‌هایشان درخشیدند و نشان دادند که فوتبال ایران همچنان شایسته حضور در بالاترین سطح جهان است.
جام جهانی ۲۰۲۶ تنها یک حذف نبود؛ یک کلاس درس بود.
درس اینکه موفقیت فقط به استعداد وابسته نیست؛ آرامش، برنامه‌ریزی، حمایت، همدلی، عدالت در میزبانی، دیپلماسی ورزشی و استفاده از فرصت‌ها نیز به همان اندازه اهمیت دارند.
و شاید مهم‌ترین درس، فراتر از فوتبال باشد.
زندگی هم شبیه همین جام جهانی است؛ گاهی همه‌چیز به چند سانتی‌متر، چند ثانیه یا یک تصمیم بستگی دارد. فرصت‌ها همیشه تکرار نمی‌شوند، شانس همیشه همراه انسان نیست و داشته‌ها، زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهند که دیگر در اختیارمان نباشند.
جام جهانی ۲۰۲۶ به ما یادآوری کرد که باید از هر تجربه، حتی تلخ‌ترین آنها، درس گرفت؛ قدر آرامش را دانست، قدر همدلی را فهمید، قدر سرمایه‌های انسانی را شناخت و مهم‌تر از همه، قدر لحظه‌هایی را که شاید دیگر هرگز تکرار نشوند. همین، شاید بزرگ‌ترین پیروزی این جام برای ایران باشد.
